شرايط و اوضاع براى تأليف و تصنيف كتب دربارهء تاريخ عالم ، مانند نخستين قرن بعد از تأسيس امپراطورى اوراسيايى « 1 » مغول به دست چنگيز خان ، مساعد نبوده و در هيچ‌كدام از ممالك اين امپراطورى عظيم ، اين كار به قدر ايران امكان موفقّيّت نداشته است . . . رشيد الدّين گام بزرگى در فنّ تاريخ‌نويسى برداشته ، و نخستين مورّخ در محيط كم‌وبيش محدود خود بوده است كه به نوشتن تاريخ عالم پرداخته است . » « 2 » رشيد الدّين فضل اللّه كه نگارش جامع التّواريخ ، بخش داستانهاى مغول را به خواهش غازان خان ، سلطان تاريخ شناس مغول با يارى بولاد چينگ سانگ سپهسالار آگاه به تاريخ و اسطورهء مغولان به پايان آورد ، و با مرگ نابهنگام غازان ، در سى و سه سالگى روبرو گرديد ، از اولجايتو - محمدّ خربنده - جانشين غازان ، درخواست تا كتاب تاريخ مغولان را به نام او بيارايد . اولجايتو « از راه اخلاق حميده و مروّت جبلّى راه آن معنى باز نداد و فرمود كه برقرار به نام سلطان سعيد غازان خان ، انار اللّه برهانه ، تمام كند ، و خطبهء آن همچنان به ذكر القاب او موشّح باشد . » پس رشيد الدّين به فرمان اولجايتو گردن نهاد ، و اين بخش جامع التّواريخ را تاريخ مبارك غازانى نام‌گذارى كرد ، و به خواهش هوشمندانهء اولجايتو به كار نگاشتن تاريخ عالم روى آورده ، چنان كه مىنويسد : « و . . . چون پادشاه اسلام ، خلّد اللّه سلطانه ، از غايت علوّ همّت همواره مستبحث انواع علوم و متفحّص فنون حكايات و تواريخ است ، و اكثر روزگار ميمونش به اكتساب صنوف فضايل و كمالات مصروف ، بعد از مطالعه و

--> ( 1 ) . فرانسه Eurasie ( آلمانى ( Euracien در اصطلاح جغرافيا نام دو قارّهء اروپا و آسيا مىباشد وقتى كه اين دو را به‌عنوان يك واحد جغرافيايى در نظر گيرند ، و در فارسى مىتوان آن را به قياس اوراسيا گفت . ( 2 ) . كارل يان ( مدخل ) .